سفر به درون ذهن قاضی و داور 2

با هم سفری خواهیم داشت به درون ذهن هایی که ملزم به بیطرفی هستند در حالی که مغز انسان برای بی طرف ماندن طراحی نشده است قضات و داوران از این حیث در موقعیتی خطیر قرار دارند و با توجه به این که متعهد به حل اختلاف و بررسی دقیق ادله هم هستند باری بسیار سنگین بر دوش میکشند

آنچه در ادامه خواهد آمد، عموماً ناظر بر پرونده های حقوقی است. هرچند پرونده های کیفری بسیاری کار کرده ام اما خودم رو وکیل کیفری کار نمیدونم.

بیطرفی، ویژگی ذاتی شغل قضاست و قضات و داوران همیشه در تلاشی آگاهانه و طاقت­فرسا برای بیطرف ماندن و اجتناب از سوگیری میان طرفین اختلاف هستند. با توجه به این که بررسی بیطرفانه اسناد و دلایل طرفین به قدر کافی سخت و پرمسؤولیت هست، آگاهانه بودن این تلاش، فشار مضاعفی بر آنها وارد میکند.

اما آنچه که در این میان مغفول میماند، خروج ناخوداگاه قاضی یا داور از بیطرفی است که موجب میشود یکی از طرفین احساس کند مورد بی­مهری قرار گرفته و قاضی یا داور لطفی نسبت به طرف دیگر دارد. اهمیت این مسأله آنجاست که سوگیری ناخودآگاه، علاوه بر رفتار و گفتار قاضی، در اتخاذ تصمیمات قضایی نیز متبلور میشود. سوگیری ناخودآگاه است که باعث میشود قاضی یا داور در پرونده­هایی با موضوع و شرایط مشابه و اصحاب متفاوت، اقدام به مثلا قبول درخواست تأمین خواسته در پرونده الف و رد آن در پرونده ب کند. قاضی یا داور، مثل هر انسان دیگری، نمیتواند کنترل کاملا آگاهانه بر احساسات، افکار و حتی قضاوتهای خود داشته باشد و ذهن و جسم او تحت تأثیر فعالیت صدها هزار هورمون و ترکیب شیمیایی مختلف است که هیچ کنترلی بر ترشح و جریان آنها ندارد.

فرض کنید اول صبح روز شنبه است و قاضی محترم با انرژی بالا آمده پشت میزش نشسته و آماده است تا اختلافات مردم رو حل کنه. اوقات رسیدگی رو میبیند و اصحاب پرونده اول رو به داخل فرا میخواند.  هیچ شناختی از طرفین و ادعاهای آنها ندارد و طبق رویه اغلب قضات پس از آغاز جلسه  شروع به مطالعه اوراق پرونده میکند. اصحاب این پرونده آقای ولی به عنوان خواهان و آقای قلی به عنوان خوانده هستند. خواسته هم از قرار معلوم، مطالبه خسارت ناشی از تأخیر در تحویل مبیع است. نکته مهم برای من ِ وکیل این است که از همین لحظه مغز آقای قاضی شروع به فعالیت های پیچیده برای اتخاذ تصمیم کرده است و این مغز بیطرف و در عین حال مردٌد از همین لحظه در حال جمع آوری و ارزیابی نشانه های حق و باطل است. باید بدانم که همه چیز اعم از ترتیب فیزیکی اسناد ضمیمه دادخواست تا نحوه نشستن و برخاستن و سخن گفتن و لباس پوشیدن و ... همگی در شکل گیری نگاه مثبت یا منفی قاضی و داور مؤثر است.
حالا سوالی که اینجا مطرح می کنم و در پستهای بعدی به آن خواهم پرداخت اینه که چطور باید مانع تأثیر منفی این عوامل شد.

سفر به درون ذهن قاضی و داور 2
0 دیدگاه

دیدگاه خودتان را ارسال کنید

2 - یک =